Trong quá trình thực hiện hợp đồng, có lúc một bên muốn dừng lại vì bên kia không giữ đúng cam kết hoặc vì hoàn cảnh thay đổi. Tuy nhiên đơn phương chấm dứt hợp đồng không đúng quy định có thể khiến chính bạn trở thành bên vi phạm và phải bồi thường.
Đơn phương chấm dứt khác với hủy bỏ hợp đồng
Cần phân biệt hai khái niệm. Hủy bỏ hợp đồng làm hợp đồng không có hiệu lực từ đầu, các bên hoàn trả những gì đã nhận. Đơn phương chấm dứt làm hợp đồng kết thúc từ thời điểm chấm dứt trở đi, phần đã thực hiện trước đó vẫn có giá trị.
Việc xác định đúng bạn đang hủy bỏ hay chấm dứt rất quan trọng vì hậu quả pháp lý khác nhau, đặc biệt về nghĩa vụ hoàn trả và bồi thường.
Khi nào được đơn phương chấm dứt hợp pháp
Bạn được đơn phương chấm dứt khi có thỏa thuận trong hợp đồng cho phép, hoặc khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ, hoặc trong các trường hợp khác do pháp luật quy định. Vi phạm nghiêm trọng là vi phạm làm cho mục đích giao kết hợp đồng không đạt được.
Điểm quan trọng là phải có căn cứ. Nếu bạn dừng hợp đồng chỉ vì không còn muốn tiếp tục, không có lỗi từ phía bên kia, bạn có nguy cơ bị coi là vi phạm.
Nghĩa vụ báo trước
Nhiều loại hợp đồng yêu cầu bên đơn phương chấm dứt phải thông báo cho bên kia trong thời hạn nhất định. Hợp đồng lao động, hợp đồng thuê nhà, hợp đồng dịch vụ thường có quy định cụ thể về thời gian báo trước.
Nếu không báo trước đúng thời hạn, dù việc chấm dứt có căn cứ, bạn vẫn có thể phải bồi thường cho khoảng thời gian thông báo thiếu. Vì vậy hãy kiểm tra kỹ điều khoản báo trước trước khi hành động.
Hậu quả của đơn phương chấm dứt
Khi chấm dứt hợp pháp, hợp đồng kết thúc, các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ chưa đến hạn. Bên bị vi phạm có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm của bên kia gây ra.
Ngược lại, nếu chấm dứt trái luật, bên chấm dứt phải bồi thường thiệt hại cho bên kia. Thiệt hại có thể gồm lợi nhuận bị mất, chi phí đã bỏ ra và các tổn thất hợp lý khác mà bên bị thiệt chứng minh được.
Cách giảm rủi ro khi muốn chấm dứt
Trước khi đơn phương chấm dứt, hãy thu thập bằng chứng về vi phạm của bên kia, gửi văn bản yêu cầu khắc phục và cho thời hạn hợp lý. Việc này vừa thể hiện thiện chí vừa tạo căn cứ pháp lý nếu sau này phải ra tòa.
Nếu không chắc chắn về căn cứ, nên thương lượng chấm dứt theo thỏa thuận thay vì đơn phương. Chấm dứt theo thỏa thuận giúp hai bên thống nhất hậu quả, tránh tranh chấp kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Đơn phương chấm dứt hợp đồng có cần lý do không?
Có, trừ khi hợp đồng cho phép chấm dứt không cần lý do. Thông thường phải có căn cứ như bên kia vi phạm nghiêm trọng hoặc trường hợp pháp luật quy định, nếu không bạn có thể bị coi là vi phạm.
Chấm dứt hợp đồng thuê nhà trước hạn có bị phạt không?
Tùy thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu hợp đồng quy định phạt khi chấm dứt sớm hoặc mất tiền cọc, bạn phải chịu theo thỏa thuận, trừ khi việc chấm dứt do lỗi của bên cho thuê.
Báo trước bao lâu khi đơn phương chấm dứt?
Thời hạn báo trước phụ thuộc loại hợp đồng và thỏa thuận cụ thể. Hợp đồng lao động và hợp đồng thuê thường có quy định riêng. Hãy đọc kỹ điều khoản chấm dứt trong hợp đồng của bạn.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác.