Hùn vốn làm ăn với người thân, bạn bè tưởng là lựa chọn an toàn vì có sẵn niềm tin. Nhưng thực tế, đây lại là kiểu hợp tác dễ đổ vỡ nhất, khiến nhiều người mất cả tiền lẫn mối quan hệ. Nguyên nhân nằm ở chỗ tin nhau nên bỏ qua những thỏa thuận pháp lý cần thiết.
Vì sao tin tưởng lại trở thành rủi ro
Khi góp vốn với người thân, các bên thường ngại nói chuyện sòng phẳng về tiền bạc, quyền hạn vì sợ mất lòng. Họ làm ăn dựa trên thỏa thuận miệng, không phân định rõ ai góp bao nhiêu, ai quyết định, lợi nhuận chia thế nào. Đến khi có tiền hoặc khi thua lỗ, mâu thuẫn bùng phát.
Chính sự nể nang khiến phần pháp lý bị bỏ qua. Khi không có ranh giới rõ ràng, mỗi người hiểu thỏa thuận theo cách có lợi cho mình, dẫn đến xung đột không lối thoát.
Phân định rõ phần vốn góp và tỷ lệ sở hữu
Điều đầu tiên cần làm rõ là mỗi người góp bao nhiêu, bằng tiền hay tài sản, tương ứng với tỷ lệ sở hữu nào. Nếu góp bằng tài sản như nhà xưởng, thương hiệu, công sức, cần định giá và quy đổi thành tỷ lệ cụ thể. Ghi rõ ngay từ đầu tránh tranh cãi về sau.
Làm rõ quyền điều hành và ra quyết định
Góp vốn bằng nhau không có nghĩa quyền điều hành như nhau. Cần xác định ai là người điều hành, ai quyết định những vấn đề lớn, cơ chế biểu quyết ra sao. Nhiều cuộc đổ vỡ đến từ việc cả hai cùng muốn làm chủ mà không ai chịu nhường.
Thỏa thuận cách phân chia lợi nhuận và lỗ
Lợi nhuận chia theo tỷ lệ vốn hay theo công sức, chia định kỳ hay giữ lại tái đầu tư, ai chịu lỗ và chịu thế nào đều phải thống nhất bằng văn bản. Khi việc làm ăn có lãi, đây là nơi dễ phát sinh tị nạnh nhất nếu không quy định trước.
Quan trọng nhất: thỏa thuận lối thoát
Nhiều người chỉ nghĩ đến lúc bắt đầu mà quên dự liệu lúc chia tay. Thỏa thuận cần quy định khi một người muốn rút vốn thì xử lý ra sao, định giá phần vốn thế nào, người ở lại có quyền ưu tiên mua lại không. Có lối thoát rõ ràng giúp việc chia tay diễn ra văn minh.
Lập văn bản dù là người thân
Cách bảo vệ cả tiền lẫn tình tốt nhất là lập thỏa thuận góp vốn hoặc thành lập doanh nghiệp với điều lệ rõ ràng, có thể công chứng. Văn bản không phải dấu hiệu thiếu tin tưởng, mà là cách để mọi người yên tâm hợp tác lâu dài, tránh hiểu lầm phá vỡ quan hệ.
Câu hỏi thường gặp
Góp vốn miệng với người thân có đòi lại được không?
Có thể nếu chứng minh được việc góp vốn qua chuyển khoản, tin nhắn, người làm chứng. Tuy nhiên rất khó và dễ tranh chấp. Lập văn bản thỏa thuận ngay từ đầu là cách bảo vệ tốt nhất.
Hai người góp vốn bằng nhau thì ai làm chủ?
Góp bằng nhau dễ dẫn đến bế tắc khi bất đồng vì không ai có quyền quyết định cuối cùng. Nên thỏa thuận trước cơ chế điều hành và biểu quyết, hoặc cân nhắc tỷ lệ lệch để có người quyết định.
Muốn rút vốn khỏi việc làm ăn chung thì sao?
Việc rút vốn phụ thuộc thỏa thuận ban đầu và hình thức hợp tác. Nếu có thỏa thuận hoặc điều lệ quy định, thực hiện theo đó. Nếu không, các bên cần thương lượng định giá và phương án, khó khăn hơn nhiều.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác.